Mały lew szuka wodopoju, dinozaur wyrusza na wyprawę, a leśne zwierzęta przygotowują się do nadejścia zimy. Każda z tych historii może rozpocząć się na makiecie sensorycznej. Wystarczy kilka figurek, ciekawość dziecka i dorosły, który dołączy do zabawy.
Makieta sensoryczna (panel sensoryczny, panel tematyczny) może być punktem wyjścia do nazywania, opisywania, zadawania pytań i wymyślania opowieści. Różnorodne faktury oraz tematyczna sceneria dostarczają tematów do rozmowy. Jak wykorzystać je w domu lub przedszkolu?
Czym jest makieta sensoryczna?
Makieta sensoryczna to tematyczna przestrzeń do zabawy, która łączy elementy wizualne i dotykowe. Może przedstawiać na przykład las, ocean, safari czy krainę dinozaurów. Jej powierzchnie zachęcają do przyglądania się szczegółom, porównywania i poznawania faktur.
Makieta może stać się również scenerią do zabawy z dodatkowymi figurkami. Dziecko wybiera bohaterów, ustala, gdzie mieszkają, i decyduje, co wydarzy się za chwilę. Ta sama przestrzeń jednego dnia jest miejscem spokojnego spaceru, a kolejnego — wyprawy ratunkowej.
Jak wykorzystać makietę sensoryczną do zabaw językowych?
Najwięcej okazji do rozmowy pojawia się wtedy, gdy podążamy za zainteresowaniem dziecka. Jeśli maluch zatrzymuje figurkę przy wodzie, możemy powiedzieć: „Lew doszedł do wodopoju. Chyba chce mu się pić”. W ten sposób łączymy słowa z tym, co właśnie dzieje się w zabawie.
Nie trzeba stale pytać: „Co to jest?”. Można komentować, opisywać i zostawiać dziecku czas na własną reakcję — słowo, gest, wskazanie lub dalszy ruch figurką.
Nazywanie przedmiotów i czynności
Podczas zabawy można wprowadzać nazwy zwierząt, elementów krajobrazu i wykonywanych czynności:
„Żółw idzie w stronę wody”.
„Dinozaur szuka jedzenia”.
„Lis odpoczywa obok drzewa”.
„Słoń spotkał zebrę”.
Gdy dziecko mówi „lew”, dorosły może rozwinąć jego wypowiedź: „Tak, duży lew idzie”. Taka odpowiedź pozwala usłyszeć dłuższe zdanie w naturalnej sytuacji, bez konieczności powtarzania go na polecenie.
Opisywanie faktur i porównywanie
Dotykanie powierzchni daje okazję do używania określeń takich jak: gładki, szorstki, miękki, twardy czy nierówny.
Można wspólnie poszukać odpowiedzi na pytania:
„Które miejsce jest gładsze?”
„Jak opisałbyś tę powierzchnię?”
„Którą drogę wybierzesz dla żółwia?”
Dziecko może najpierw obserwować albo wskazywać wybrane miejsca. Dotykanie każdej faktury nie musi być warunkiem udziału w zabawie.
Określanie położenia
Figurki pomagają pokazać znaczenie słów „obok”, „przed”, „za” i „między”. Zamiast rozmawiać o nich w oderwaniu od sytuacji, można zaproponować prostą zabawę:
„Postaw zebrę obok słonia”, „Schowaj lisa za drzewem” albo „Kto stoi między dinozaurami?”.
Później warto zamienić się rolami. Dziecko ustawia bohaterów i podpowiada dorosłemu, gdzie powinien przesunąć swoją figurkę.
Makieta sensoryczna a rozwijanie wyobraźni
Sceneria daje początek opowieści, ale jej dalszy ciąg może należeć do dziecka. Kto mieszka w tej krainie? Dokąd prowadzi droga? Dlaczego zwierzęta zebrały się w jednym miejscu?
Nie każda zabawa musi mieć gotowy scenariusz i jedno prawidłowe zakończenie. W wymyślonej historii dinozaur może szukać przyjaciela, a żółw prowadzić wyprawę. Dorosły może dołożyć pomysł, pozostawiając dziecku przestrzeń na zmianę kierunku opowieści.
Odgrywanie postaci jest również okazją do rozmowy o potrzebach i emocjach bohaterów. „Lis zgubił drogę. Jak może się czuć?” albo „Co możemy zrobić, żeby mu pomóc?” to propozycje rozpoczęcia rozmowy, a nie pytania z jedną oczekiwaną odpowiedzią.
Pięć pomysłów na zabawy z makietą sensoryczną
1. Kto zamieszkał w naszej krainie?
Przygotuj kilka figurek odpowiednich do wieku dziecka. Zaproponuj wybranie mieszkańców makiety i znalezienie dla nich miejsca.
Młodsze dziecko może wskazywać i nazywać zwierzęta. Starsze może opowiedzieć, dlaczego wybrało dla nich określone otoczenie.
2. Dokończ historię
Rozpocznij krótką opowieść: „Pewnego ranka mały dinozaur znalazł tajemniczy ślad…”.
Zatrzymaj się i pozwól dziecku zdecydować, co wydarzy się dalej. Jeśli potrzebuje podpowiedzi, zaproponuj wybór: „Poszedł za śladem czy zawołał przyjaciela?”.
3. Zgadnij, o kim mówię
Opisz jedną z figurek: „To zwierzę ma cztery nogi, długą szyję i stoi obok wody”. Dziecko wskazuje bohatera, a następnie może przygotować zagadkę dla Ciebie.
Dostosuj liczbę figurek i szczegółowość opisu do możliwości uczestników.
4. Wyprawa po pomoc
Wymyślcie prosty problem: zwierzątko zgubiło drogę albo szuka towarzysza wyprawy. Wspólnie ustalcie, kogo spotka i o co poprosi.
To okazja do krótkich dialogów: „Pomożesz mi?”, „Chodź ze mną”, „Dziękuję”. Możecie odgrywać je na zmianę.
5. Najpierw, potem, na końcu
Odegrajcie trzy wydarzenia: zwierzę wychodzi z domu, spotyka przyjaciela i wraca na odpoczynek. Następnie spróbujcie opowiedzieć, co się wydarzyło.
Można zacząć od zdań: „Najpierw…”, „Potem…”, „Na końcu…”. Figurki pozostają podpowiedzią podczas opowiadania.
Jak przygotować zabawę w domu i przedszkolu?
Na początek wystarczy makieta i kilka dodatków. Wybierz temat, który interesuje dziecko, oraz figurki dopasowane do jego wieku i zaleceń dotyczących użytkowania produktu.
W domu możecie opowiadać historię na zmianę. W małej grupie przedszkolnej każde dziecko może wybrać bohatera i zaproponować kolejne wydarzenie. Warto zadbać, aby każdy miał czas na swój pomysł.
Długość zabawy dopasuj do zainteresowania dzieci. Czasem powstanie rozbudowana opowieść, innym razem wystarczy kilka zdań i wspólne oglądanie scenerii.
Odkrywaj i opowiadaj z ART SENSO
W ART SENSO tworzymy ręcznie makiety sensoryczne, które można wykorzystać jako scenerię do zabaw tematycznych. Są zaproszeniem do poznawania faktur, odgrywania ról i budowania własnych historii.
Zobacz makiety sensoryczne ART SENSO i wybierz temat na Waszą kolejną opowieść. Na początek wystarczy jeden bohater i pytanie: „Dokąd dzisiaj wyruszamy?”.
